Glosario
Palabras que aparecen nas etiquetas, nas fichas das adegas e nesta guía. Marcamos as que son mencións reguladas: se están nunha etiqueta, o viño cumpre unha norma concreta. O resto son palabras de uso común que cada adega emprega ao seu xeito.
- Acidez
A sensación de frescor que fai salivar. Depende dos ácidos da uva, que baixan a medida que madura. O prego das Rías Baixas salienta que o Albariño conserva unha acidez moi alta mesmo con uva moi madura.
- AnadaMención regulada
O ano da vendima. Nas Rías Baixas é obrigatorio indicala en todos os viños agás os espumosos. Os datos técnicos dun viño (grao, meses de crianza) poden cambiar dunha anada a outra.
- BarricaMención regulada
Recipiente de madeira, case sempre de carballo, duns centos de litros. Como mención de etiqueta está regulada: nas Rías Baixas e no Ribeiro esixe paso por envases de madeira de ata 600 litros; na Ribeira Sacra, 6 meses en barricas de ata 500 litros para os tintos e 3 meses en barricas de ata 600 para os brancos.
- Bâtonnage
Remover as lías do fondo do depósito ou da barrica para que volvan quedar en suspensión no viño. Dá máis volume e textura.
- CastesMención regulada
Mención do Ribeiro: o viño está feito só con variedades principais. É a forma de saber que non leva Palomino nin Garnacha tintureira. Un Ribeiro sen esta ou outra mención non pode nomear variedades principais na etiqueta.
- Castes nobresMención regulada
Mención de Valdeorras (tamén «variedades nobres»): polo menos un 85 % de variedades preferentes.
- ColleiteiroMención regulada
Figura propia do Ribeiro, regulamentada en 1987. Segundo o seu Consello Regulador, é unha adega que elabora menos de 60.000 litros ao ano só con uva da súa propia colleita.
- ContraetiquetaMención regulada
A etiqueta traseira. Na Ribeira Sacra e en Monterrei o prego esixe unha contraetiqueta numerada que subministra o Consello Regulador, para poder rastrexar cada botella.
- Corpo
O peso do viño na boca. Auméntano o alcol, o azucre, a glicerina e o contacto coas lías; alixéirano a acidez alta e o grao baixo.
- Crianza, reserva, gran reservaMención regulada
Mencións de avellentamento con tempos mínimos en madeira e en botella. Entre as denominacións galegas só as recollen os pregos de Valdeorras e Monterrei. Fóra delas, «crianza» nunha ficha técnica só describe canto tempo agardou o viño.
- Denominación de Orixe Protexida (DOP)Mención regulada
Nome dunha zona delimitada cuxo viño cumpre un prego de condicións: variedades, rendementos, prácticas e elaboración dentro da zona. Na etiqueta adoita aparecer como «Denominación de Origen». Galicia ten cinco: Rías Baixas, Ribeiro, Ribeira Sacra, Valdeorras e Monterrei.
- Desengazado
Separar as uvas do engazo, o esqueleto leñoso do acio. Algúns tintos fermentan con parte ou todo o engazo, o que engade tanino e notas vexetais.
- Espumoso de método tradicionalMención regulada
Viño con gas obtido por unha segunda fermentación dentro da botella. Rías Baixas e Ribeiro só admiten espumosos feitos así.
- Fudre
Depósito grande de madeira, de miles de litros. Deixa respirar o viño coma unha barrica, pero con moita menos madeira por litro, así que o marca menos.
- GardaMención regulada
Mención da Ribeira Sacra: 7 meses (tintos) ou 4 (brancos) en depósitos grandes de madeira, formigón ou outros materiais que non sexan aceiro nin poliéster. Pensada para crianzas sen sabor a barrica nova.
- Indicación Xeográfica Protexida (IXP)Mención regulada
Figura de calidade con regras máis amplas ca unha DOP. En Galicia hai cinco de viño: Barbanza e Iria, Betanzos, Ribeiras do Morrazo, Terras do Navia e Val do Miño-Ourense. Na etiqueta pode aparecer como «Viño da Terra».
- Lías
Os lévedos mortos e outras partículas que se depositan ao final da fermentación. Deixar o viño con elas semanas ou meses dálle volume e notas de pan. «Sobre lías» non é unha mención regulada: a adega decide canto tempo é.
- Maceración
O tempo que o mosto pasa en contacto coas peles. Dá cor, tanino e aroma. Nos tintos dura días ou semanas; nos brancos, se a hai, unhas horas antes de prensar.
- Mineralidade
Palabra de cata para notas que lembran a pedra mollada, lousa ou sal. Non ten unha definición química aceptada nin significa que o viño «saiba ao solo». Nesta guía só aparece citada da ficha dunha adega.
- MonovarietalMención regulada
Viño dunha soa variedade. A norma europea permite nomear unha variedade na etiqueta se supón polo menos o 85 % do viño; algunhas mencións galegas piden máis: «Rías Baixas Albariño» e «Valdeorras Godello» esixen o 100 %.
- Prego de condicións
O documento oficial de cada DOP e IXP: delimita a zona e fixa variedades, rendementos, prácticas e mencións de etiqueta. É a fonte de case todas as normas que cita esta guía.
- Produción controladaMención regulada
Mención de Valdeorras para viños de uva de viñedos cualificados así polo Consello Regulador.
- RendementoMención regulada
Canta uva se pode colleitar por hectárea e canto viño se pode sacar dela. Cada prego pon un máximo: nas Rías Baixas, 12.000 kg por hectárea en Albariño; na Ribeira Sacra, 7.500 kg en tintas.
- Socalco
Terraza de cultivo sostida por un muro de pedra seca (en castelán, bancal). É a forma de plantar nas ladeiras dos canóns do Sil e do Miño, onde non entra maquinaria.
- SubzonaMención regulada
División interna dunha denominación. Teñen subzonas Rías Baixas (cinco), Ribeira Sacra (cinco) e Monterrei (dúas). O seu nome na etiqueta obriga: na Ribeira Sacra, toda a uva debe saír da subzona.
- SúmmumMención regulada
Mención da Ribeira Sacra: polo menos un 85 % de variedades principais.
- Tanino
Compostos da pel, as pebidas, o engazo e a madeira que deixan sensación de secura nas enxivas. Os tintos teñen moito máis ca os brancos porque fermentan coas peles.
- TostadoMención regulada
Viño naturalmente doce de uvas pasificadas, regulado no Ribeiro e en Valdeorras. No Ribeiro as uvas secan polo menos tres meses baixo teito e o viño madura seis meses en madeira como mínimo.
- Viño de garda
Viño que pode mellorar ou manterse varios anos en botella. Non é unha mención regulada: cando unha adega presenta así un viño, citámolo como afirmación súa.
- Viño novo
Viño que sae á venda nos meses seguintes á vendima, sen crianza ou con moi pouca. É o estilo máis frecuente en Galicia.
- Viticultura heroica
Viticultura en pendentes fortes ou socalcos, con case todo o traballo a man. O Consello Regulador da Ribeira Sacra forma parte do CERVIM, a asociación europea de viticultura de montaña.
Ningún termo coincide. Proba no buscador da guía.