Como ler unha etiqueta de viño galego (e escoller con ela)

Unha etiqueta galega di bastante máis do que parece, pero hai que saber que frases están reguladas e cales son decisión da adega. As primeiras obrigan: se pon «Súmmum», o viño cumpre unha norma concreta. As segundas poden ser certas ou non, e non hai un Consello Regulador que as comprobe.

O que está regulado

O nome da zona. «Rías Baixas», «Ribeiro», «Ribeira Sacra», «Valdeorras» ou «Monterrei», acompañado de «Denominación de Orixe» ou «Denominación de Orixe Protexida». Garante que a uva é desa zona e que o viño se elaborou e embotelou alí: os cinco pregos esixen embotellado na orixe e ningún admite a botella dun litro.

A contraetiqueta. Na Ribeira Sacra e en Monterrei o prego esixe unha contraetiqueta numerada que subministra o Consello Regulador e que se pega na propia adega. É a forma de rastrexar cada botella.

A variedade. Aquí convén ler con coidado, porque cada zona ten a súa regra:

Na etiqueta	Que esixe
Rías Baixas Albariño	100 % Albariño
Valdeorras Godello	100 % Godello
Valdeorras Mencía	polo menos 85 % Mencía
Ribeira Sacra (tinto)	polo menos 70 % Mencía, aínda que non se nomee
Ribeiro sen «castes»	non pode nomear ningunha variedade principal

Fóra destas mencións propias, a norma europea permite nomear unha variedade se representa polo menos o 85 % do viño.

A subzona. «Rías Baixas Salnés», «Rosal», «Condado do Tea» ou «Ribeira do Ulla» esixen uva e elaboración da subzona e polo menos un 70 % de certas variedades. Na Ribeira Sacra o nome da subzona só se pode usar se toda a uva sae dela.

As mencións de crianza e tipo. Cada unha ten requisitos:

• Barrica: paso por madeira. Nas Rías Baixas e no Ribeiro, envases de ata 600 litros; na Ribeira Sacra, 6 meses en barricas de ata 500 litros (tintos) ou 3 meses en barricas de ata 600 (brancos).
• Garda (Ribeira Sacra): 7 meses os tintos e 4 os brancos en depósitos grandes de madeira, formigón ou outros materiais que non sexan aceiro nin poliéster. É unha mención pensada para crianzas sen sabor a barrica nova.
• Súmmum (Ribeira Sacra): polo menos un 85 % de variedades principais.
• Castes (Ribeiro): só variedades principais. É a forma de saber que o viño non leva Palomino nin Garnacha tintureira.
• Castes nobres ou variedades nobres (Valdeorras): polo menos un 85 % de variedades preferentes.
• Produción controlada (Valdeorras): uva de viñedos cualificados así polo Consello.
• Tostado (Ribeiro e Valdeorras): viño doce natural de uvas pasificadas. Explicámolo en elaboracións singulares.
• Crianza, reserva, gran reserva: só as recollen os pregos de Valdeorras e Monterrei, cos tempos rexistrados na base europea eAmbrosia.

A anada. Nas Rías Baixas é obrigatoria agás nos espumosos; no Ribeiro, nos castes e barrica. Unha anada non é un adorno: os datos técnicos dun viño (grao, acidez, meses de crianza) poden cambiar dun ano a outro.

O que non está regulado

«Sobre lías», «viñas vellas», «cepas centenarias», «parcela», «mineral», «atlántico», «de autor». Poden describir algo real (hai adegas que dan o ano de plantación e os meses exactos sobre lías), pero ningún prego galego define eses termos. Cando unha adega dá datos concretos, como o ano de plantación ou o número de meses, a frase pódese comprobar. Se non, é unha forma de falar.

Tampouco están reguladas as medallas. Nesta guía non as reproducimos: din pouco sen saber quen puntuaba e contra que viños.

Escoller polo gusto

• Se che gustan os brancos moi frescos e aromáticos: Albariño novo do Salnés ou unha mestura con Loureira do Rosal.
• Se prefires brancos con máis corpo: Godello de Valdeorras con crianza sobre lías, ou un Ribeiro onde mande a Treixadura.
• Se buscas tintos lixeiros e acedos, para beber algo frescos: Mencía nova da Ribeira Sacra ou tintos do Ribeiro con Brancellao e Caíño.
• Se queres un tinto con máis estrutura: Mencía de Valdeorras ou de Monterrei, ou un monovarietal de Sousón.
• Se che interesa probar algo que case non existe fóra de Galicia: un Merenzao (María Ardoña), un Brancellao ou un tostado do Ribeiro.

Escoller polo orzamento

Os prezos das tendas oficiais que recollemos na guía (consultados en setembro de 2026) dan unha idea dos chanzos:

• Entre 12 e 16 € a botella: albariños e godellos novos de adegas coñecidas, como Martín Códax ou Montenovo, e tintos de Mencía de entrada, como Pizarras y Esquistos.
• Entre 20 e 30 €: crianzas sobre lías e monovarietais de variedades menos comúns, como Martín Códax Lías, Valdesil ou Capricho de Sousón.
• A partir de 45 €: viños de parcela ou de produción moi curta, como Valteiro, Finca Xieles ou Asadoira.

O prezo sobe sobre todo pola orixe (parcela concreta, viñas vellas, rendementos baixos) e polo tempo que a adega retén o viño antes de vendelo, máis ca pola madeira.

Escoller pola ocasión

Para un aperitivo longo con conservas, un albariño novo. Para un xantar con varios pratos, un branco con lías aguanta do peixe á carne branca. Para un xantar de inverno, unha Mencía con algo de crianza. Se hai queixos azuis ou sobremesas de follado ao final, un tostado. Os detalles prato a prato están en dez pratos galegos e o seu viño.